Adres
ul. Inicjatywy Lokalnej 5
Opatkowice, 30-499 Kraków
Telefony
12 264 92 01
12 264 90 75
E-mail
rada@dzielnica10.krakow.pl
Zapraszamy do udziału w zajęciach, które jak co roku przygotowaliśmy dla dzieci i młodzieży na okres ferii zimowych. Choć nie możemy się spotkać osobiście, liczymy na Waszą obecność na spotkaniach w przestrzeni wirtualnej. W programie zajęcia plastyczne, warsztaty, quizy, oprowadzania tematyczne, filmy i prezentacje. Uwaga! Przed niektórymi zajęciami należy się zaopatrzyć w materiały papiernicze (szczegóły poniżej).
W przypadku zmian harmonogramu aktualne informacje znajdą Państwo na stronie Muzeum Krakowa: http://muzeumkrakowa.pl
Oddziały:
Pałac Krzysztofory
Rynek Główny 35
Fasony, wzory i kolory – stroje ludowe mieszkańców podkrakowskich wsi
Warsztaty plastyczne online (ZOOM) dla dzieci w wieku 6–10 lat
Pałac Krzysztofory położony jest między dwoma ważnymi placami: Rynkiem Głównym i placem Szczepańskim. Przez stulecia pełniły one ważne funkcje handlowe. Można było tu spotkać mieszkańców podkrakowskich wsi, którzy przy okazji targów i uroczystości zjeżdżali do Krakowa. Kraków zapełniał się wtedy mieszczanami i kmieciami ubranymi w barwne stroje ozdobione kwiatami, haftami, chwostami, uzupełnione koralami, magierkami i brzękadłami. W trakcie warsztatów poznamy elementy krakowskich strojów ludowych, ich charakterystyczne kolory i zdobiące je wzory. Opowiemy przy okazji o placach krakowskich, na których odbywały się targi. W dalszej części dzieci stworzą zakładkę do książki dekorowaną wzorami zaczerpniętymi z krakowskich strojów ludowych.
Potrzebne materiały: blok techniczny, nożyczki, kredki/farby
11 stycznia 2021 (poniedziałek), godz. 11:30
Rynek Podziemny
Rynek Główny
Sakiewki, mieszki i… rzezimieszki
Warsztaty online (ZOOM) dla dzieci w wieku 8–12 lat
Czy w średniowieczu chodzono z nożem po ulicy? Dlaczego pasek był tak ważnym elementem ubioru? Czemu idąc na krakowski Rynek trzeba było bardzo uważać? Zajęcia wprowadzą dzieci w świat średniowiecznej codzienności i mody. Obejrzymy wybrane przedmioty prezentowane na wystawie Rynek Podziemny, a na zakończenie uczestnicy będą mogli wykonać własną sakiewkę.
Potrzebne materiały: kawałek tkaniny zbliżony do kwadratu (ok. 40 x 40 cm), sznurek lub tasiemka, nożyczki i pomoc osoby dorosłej. Opcjonalnie do dekoracji sakiewki: pisaki lub farby do tkanin, igła z kordonkiem/włóczką lub inne materiały do ozdobienia tkaniny.
5 stycznia 2021 (wtorek), godz. 10:00
13 stycznia 2021 (środa), godz. 11.30
Kamienica Hipolitów
pl. Mariacki 3
Od belle epoque do wojennej krynoliny – ikona stylu 100 lat temu
Warsztaty online (ZOOM) dla dzieci i młodzieży w wieku 12–17 lat
Okres między 1900 a 1920 rokiem to czas rewolucyjnych zmian. Tworzył się wtedy nowy porządek społeczny i obyczajowy. W tym czasie wzrosła również aktywność kobiet w życiu społecznym i zawodowym, co przekładało się na ich udział w działaniach wojennych i w budowaniu nowego ładu w Europie, w tym tworzeniu niepodległej Polski. Symbolem zmian jest także moda, doskonale wyrażająca ewolucje społeczne i obyczajowe. Ozdobna secesyjna suknia czyniąca niekiedy z kobiety lalkę, stała się niepraktyczna dla pracownicy biura, lekarki, prowadzącej automobil, a w końcu zamieniona została na mundur wojskowy lub strój sanitariuszki. Po 1918 roku nie było odwrotu, zmiany postępowały dalej. Nowoczesna kobieta chciała być aktywną, niezależną i zawsze elegancką, a swój styl dopasować do czasów aktualnych.
Czym było „belle epoque”? Czym jest „wojenna krynolina”? Czy ikona stylu może pracować zawodowo? Jak Kraków zmienił się dzięki aktywnym i wykształconym kobietom? Na te pytania znajdziemy odpowiedź w trakcie warsztatu online organizowanego w Kamienicy Hipolitów, oddziale Muzeum Krakowa.
4 stycznia 2021 (poniedziałek), godz. 10:00
13 stycznia 2021 (środa), godz. 10:00
Fabryka Schindlera
ul. Lipowa 4
Papierosiarz z Dworca Głównego
Zajęcia online (ZOOM) dla młodzieży w wieku 14–18 lat
Tematem zajęć będzie mało znany fragment życia okupacyjnego Krakowa, ukazany przez pryzmat niezwykłych losów dziesięcioletniego Henryka.
Henryk Meller pochodził z zasymilowanej, zamożnej rodziny krakowskich Żydów. Po śmierci rodziców i rodzeństwa, przez trzy lata samotnie ukrywał się po „aryjskiej stronie” Krakowa.
Podczas zajęć uczestnicy obejrzą krótką prezentację i 14-minutowy wywiad filmowy z bohaterem i poznają nie tylko jego strategię przetrwania, ale również efekty, jakie ona przyniosła. Zastanowimy się też, czy odwaga, uczciwość i empatia mają takie samo znaczenie podczas wojny, jak w czasie pokoju.
7 stycznia 2021 (czwartek), godz. 11:00
12 stycznia 2021 (wtorek), godz. 11:00
Apteka pod Orłem
pl. Bohaterów Getta 18
Historia obok nas – miejsca krakowskiego getta
Warsztaty online (ZOOM) dla młodzieży w wieku 13–18 lat
W marcu 1941 roku niemieckie władze okupacyjne utworzyły na terenie Podgórza „dzielnicę mieszkaniową” dla krakowskich Żydów. Na niewielkiej przestrzeni zamieszkało kilkanaście tysięcy osób. Prześladowania, przymus pracy, skąpe racje żywnościowe to codzienność życia w getcie. Jego powstanie było początkiem końca wielowiekowej historii i kultury Żydów w Krakowie. Wspomnienia ocalałych z Zagłady oraz fotografie z czasu wojny pozwolą na odkrywanie śladów tragicznej przeszłości ludności żydowskiej we współczesnej przestrzeni Podgórza.
8 stycznia 2021 (piątek), godz. 12:30
15 stycznia 2021 (piątek), godz. 12:30
Ulica Pomorska
ul. Pomorska 2
Kamienie rzucone na szaniec
Oprowadzanie tematyczne online (ZOOM) po wystawie Krakowianie wobec terroru 1939–1945–1956 przeznaczone dla młodzieży w wieku 12–17 lat
Podczas zajęć przybliżymy uczestnikom tragiczną historię chłopców i dziewcząt z konspiracyjnego plutonu harcerskiego „Alicja”. Wykorzystamy do tego celu fragmenty wystawy stałej, znajdującej się w oddziale Muzeum Krakowa – Ulica Pomorska. Posłużą nam do tego także wnętrza cel aresztu gestapo, gdzie byli oni przetrzymywani. W ten sposób opowiemy o młodości członków plutonu „Alicja”, która przypadła na trudny czas okupacji niemieckiej, oraz o dramatycznych okolicznościach, które tę młodość przerwały.
8 stycznia 2021 (piątek), godz. 11:00
15 stycznia 2021 (piątek), godz. 11:00
Muzeum Podgórza
ul. Powstańców Wielkopolskich 1
Podgórski quiz historyczny
Zajęcia online (ZOOM), quiz historyczny dla dzieci w wieku 8–12 lat
Jak dobrze znasz Podgórze, kiedyś osobne miasto, a dziś część Krakowa? Czy wiesz, jak nazywał się kiedyś Rynek Podgórski? Kto miał odwagę założyć park na skale i dlaczego na kopcu Kraka nie rośnie już wielki dąb? Podczas zajęć postaramy się odpowiedzieć na kilka najistotniejszych pytań i zdradzić garść podgórskich tajemnic.
7 stycznia 2021 (czwartek), godz. 12:30
14 stycznia 2021 (czwartek), godz. 12:30
Muzeum Teatralne – filia Rydlówka
Włodzimierza Tetmajera 28
Jasełka pana Rydla
Warsztaty online (ZOOM) dla dzieci 6–10 lat i 10–13 lat oraz oprowadzanie online (ZOOM) po wystawie
Jesteście ciekawi, jak Lucjan Rydel wyobrażał sobie czas i miejsce Bożego Narodzenia? Zapraszamy do odwiedzenia barwnej krainy wyobraźni poety, gdzie spotkać można zarówno prostych pasterzy, krakowiaków i górali, jak i wielkich polskich władców, a nawet Pana Twardowskiego. Podczas spotkania pokażemy Wam ciekawe zakamarki domu Lucjana Rydla i zajrzymy do jego pięknie ilustrowanej książki Betlejem Polskie. A na koniec podzielimy się z Wami instrukcją na zrobienie własnej jasełkowej kukiełki.
5 stycznia 2021 (wtorek), godz. 12:00
12 stycznia 2021 (wtorek), godz. 9:30
Muzeum Nowej Huty
os. Centrum E1
Co łączy igloo i kameleona?
Warsztaty online dla dzieci w wieku 6–9 lat
Potrzeba schronienia i bezpieczeństwa jest jedną z podstawowych potrzeb zarówno człowieka, jak i zwierząt. Żółwie chowają się w swoich skorupach, lisy wchodzą do swoich nor, ludzie budują domy i… schrony. O bezpiecznych kryjówkach zwierząt i ludzi porozmawiamy podczas oglądania fragmentu wystawy Stan zagrożenia przy os. Szkolnym 37. Zainspirowani ekspozycją stworzymy fantazyjne i niepowtarzalne projekty plastyczne własnych bezpiecznych baz.
11 stycznia 2021 (poniedziałek), godz. 10:00
Thesaurus Cracoviensis
ul. Księcia Józefa 337
Sekrety Starej Biblioteki
Zajęcia online (ZOOM) dla dzieci w wieku 7–11 lat
Za górami, za lasami, na krakowskich Bielanach w jednym z oddziałów Muzeum Krakowa nazwanym Thesaurus Cracoviensis znajduje się wiele tajemniczych pokoi, w których są przechowywane zarówno pospolite, jak i niezwykłe artefakty. Jednym z nich jest Stara Biblioteka. Co takiego tam się kryje? Dawne księgi, ale również plakaty, szkice i rysunki, czasopisma i druki ulotne. Czego tam nie ma! W czasie zajęć poznamy sekrety Starej Biblioteki i zajrzymy do jej zakamarków. Dowiemy się, dlaczego szuflady posiadają niewielkie dziurki oraz zobaczymy, w jaki sposób są przechowywane nasze papierowe artefakty. Zapraszamy do wspólnego odkrywania sekretów Starej Biblioteki!
8 stycznia 2021 (piątek), godz. 9:30
15 stycznia 2021 (piątek), godz. 9:30
Stara Synagoga
ul. Szeroka 24
Chasydzkie wesele
Projekcja filmu online (ZOOM) dla młodzieży w wieku 13–18 lat
Fragmenty filmu dokumentującego tradycyjny ślub żydowski pomiędzy Bruchie a Mottym. Ślub odbył się w środowisku chasydów bobowskich w Nowym Jorku w 2008 roku. Dokument został podarowany Starej Synagodze przez ojca panny młodej, rabina Dawida Singera.
Pokazowi filmu towarzyszy komentarz pracownika Starej Synagogi, objaśniający tradycje ślubne i weselne ortodoksyjnych Żydów.
5 stycznia 2021 (wtorek), godz. 13:30
12 stycznia 2021 (wtorek), godz. 13:30
4 stycznia (poniedziałek):
5 stycznia (wtorek):
7 stycznia (czwartek):
8 stycznia (piątek):
11 stycznia (poniedziałek):
12 stycznia (wtorek):
13 stycznia (środa):
godz. 11:30 (online), Rynek Podziemny: Sakiewki, mieszki i… rzezimieszki
14 stycznia (czwartek):
15 stycznia (piątek):
Udział w zajęciach jest płatny.
Bilety:
Zajęcia edukacyjne online – 3 zł od jednego uczestnika
Bilety można nabyć za pośrednictwem strony www.bilety.muzeumkrakowa.pl. Bilet na wydarzenia online w ramach Ferii w muzeum można kupić najpóźniej godzinę przed danym wydarzeniem. Udział w zajęciach jest limitowany do 30 osób.
Zajęcia online w ramach Ferii w muzeum realizowane przez Muzeum odbywają się na platformie do zdalnej komunikacji (ZOOM).
Po skutecznym dokonaniu płatności, Kupujący na wskazany adres mailowy otrzyma bilet na wydarzenie online, zawierający indywidualny kod dostępu umożliwiający uczestnictwo w tym wydarzeniu. W dniu wydarzenia online, 30 minut przed jego rozpoczęciem, Kupujący powinien wprowadzić kod na stronie, do której link znajduje się na bilecie.
W wydarzeniach online w trakcie Ferii mają prawo uczestniczyć wyłącznie osoby, które zakupiły bilet (jeden bilet na jednego uczestnika). Link i kod dostępu do spotkania nie może być przekazywany osobom trzecim.
W związku z brakiem możliwości weryfikacji dokumentów uprawniających do ulgi przysługującej posiadaczom Krakowskiej Karty Rodziny z Niepełnosprawnym Dzieckiem ustala się, że ulga ta nie obowiązuje w stosunku do działań realizowanych przez Muzeum online.
Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa zaprasza do udziału w dwóch konkursach plastycznych dla dzieci i młodzieży:
1. Konkurs „Jaki widok z Krakowa chciałbym zobaczyć przez własne okno?”
2. Konkurs „Tradycje krakowskie”
Centrum Młodzieży, Dzielnica I oraz Muzeum Krakowa zapraszają na II część Bezpłatnych spacerów z przewodnikami. Wrześniowe spotkania uświadomiły nam, jak cenne są tego rodzaju inicjatywy. Idąc za ciosem postanowiliśmy kontynuować projekt. Tematem pierwszego spaceru (już 10 października) będą krakowskie Planty. Zapraszamy!
Wśród propozycji każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy odległej historii wybiorą być może temat utraconego dziedzictwa Krakowa, dziejów Kleparza czy genezy powstania krakowskich Plant. Dla zainteresowanych architekturą ciekawe mogą okazać się informacje dotyczące architektury przedmieść Garbary i Stradom oraz realizacje Beniamina Torbe. Nie brak też ciekawostek związanych z godłami krakowskich kamienic, murami obronnymi, Cmentarzem Rakowickim i Małym Rynkiem.
Program wydarzenia:
Uwaga! Na wszystkie spacery obowiązują zapisy.
Szczegóły: http://cmjordan.krakow.pl
W Krakowie jest prawie 3 tys. nazw ulic, alei, placów, skwerów, osiedli i obiektów inżynieryjnych. Nazwy mniej więcej 2/3 z nich honorują osoby lub ważne wydarzenia. Decyzję o nazwie podejmowane są przez Radę Miasta Krakowa i mają na celu upamiętnienie postaci ze względu na ich zasługi dla Krakowa i Polski. Niestety, większość z nich jest dla nas zupełnie anonimowa.
Aby to zmienić Rada Dzielnicy III Prądnik Czerwony wspólnie z Młodzieżowym Domem Kultury przy al. 29 Listopada 102, Biblioteką Kraków oraz Kancelarią Rady Miasta Krakowa już po raz ósmy zaprasza dzieci i młodzież z terenu całego miasta do udziału w konkursie plastycznym „Patroni krakowskich ulic”. Celem konkursu jest poznanie zaprezentowanie wybranych przez uczestników konkursu patronów ulic w formie plastycznej – rysunku lub lapbooka, czyli interaktywnej planszy tematycznej z zamieszczonymi informacjami, które są uporządkowane i przedstawiane wg pomysłu i inwencji autora. W tym roku młodzież będzie mogła także po raz pierwszy zaprezentować swoje prace w formie fotomontażu tradycyjnego (przy pomocy kleju i nożyczek) lub cyfrowej (w programie graficznym) obrazującym temat konkursu, wykonany w formacie A4 z fragmentów własnych zdjęć.
Konkurs będzie przebiegał w czterech kategoriach wiekowych – klas 1-3, klas 4-6 i klas 7-8, a także uczniów w przedziale wiekowym od 13 do 18 lat. Jego uczestnikami mogą być uczniowie uczęszczający do szkół podstawowych, szkół średnich, placówek oświatowych lub instytucji kultury zlokalizowanych na terenie Krakowa.
W prowadzeniu konkursu wspierać nas będą: Rada Dzielnicy II Grzegórzki, Rada Dzielnicy VIII Dębniki, Rada Dzielnicy XIV Czyżyny,Muzeum Krakowa, Muzeum Lotnictwa Polskiego, Archiwum Narodowe w Krakowie, Towarzystwo Prądnickie oraz Centrum Młodzieży im. dr. Henryka Jordana. Nad wydarzeniem swoje patronaty honorowe rozciągną jak w latach ubiegłych: Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Dominik Jaśkowiec, Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski oraz Prezes Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa Jacek Purchla.
W dotychczasowych siedmiu edycjach konkursu udział wzięło już około 1300 uczestników. A tegoroczna, ósma edycja, będzie otwarta dla uczestników z całego miasta.
Konkurs trwa do 30 października 2020 r., zaś jego szczegóły i formularze zgłoszeniowe zostały zawarte w regulaminie, który jest dostępny na stronach internetowych organizatorów: www.dzielnica3.krakow.pl, www.mdkna102.krakow.pl, www.biblioteka.krakow.pl oraz www.rmk.krakow.pl.
Mateusz Drożdż
Szanowni Państwo, serdecznie zapraszamy do zapoznania się z nową inicjatywą kulturalną w Swoszowicach: „Muzyczne Podwieczorki w Swoszowicach”.
Fundacja Kulturalny Szlak, mająca swoją siedzibę właśnie na terenie dzielnicy X Krakowa, postanowiła stworzyć tutaj cykl koncertowy pod nazwą „Muzyczne Podwieczorki w Swoszowicach”, którego nazwa nawiązuje do obrazu pod tytułem „Podwieczorek w Swoszowicach”, namalowanego przez Hipolita Lipińskiego, który przebywając w Swoszowicach w drugiej połowie XIX wieku, uwiecznił na jednym ze swoich dzieł swoszowicki podwieczorek w scenerii krajobrazu doliny rzeki Wilgi, portretując kuracjuszy.
Cykl koncertowy w swoim założeniu ma za zadanie prezentację muzyków krakowskich, którzy nie na co dzień mogą być słuchani poza ścisłym centrum miasta.
Pan Jacek Majchrowski Prezydent Miasta Krakowa, powołał Zespół Zadaniowy ds. Muzeum Ruchu Harcerskiego. W skład Zespołu powołany został Pan Maciej Nazimek Przewodniczący Rady Dzielnicy X i powierzono mu funkcję Sekretarza. Szefem Zespołu został Pan Bogusław Kośmider Vice Prezydent Krakowa.
Być może brakuje Wam dostępu do książek? Albo chcielibyście posłuchać audiobooka? W planach mieliście spotkanie z ulubionym autorem, które zostało odwołane? Nic się nie martwcie! Autorzy przyjdą do Was – oczywiście wirtualnie.
Niestety obecnie zmuszeni jesteśmy, by pozostać w domu. Przez to wiele spotkań towarzyskich, kulturalnych i literackich zostało anulowanych. Aby zaradzić tej sytuacji i nie pozostawić czytelników samotnych, Międzypokoleniowy Festiwal Literatury Dziecięcej – Ojce i dziatki zaprosił autorów do udziału w cyklu spotkań online #czytankinaczasie.
Czyli o co chodzi?
Serdecznie zapraszamy do udziału w bezpłatnych warsztatach florystycznych w Jugowicach. Uczestnicy wykonają świąteczne stroiki pod fachowym okiem profesjonalnego florysty. W zajęciach mogą uczestniczyć osoby w każdym wieku (dzieci pod opieką dorosłych), indywidualnie, a także rodziny, grupy sąsiadów, znajomych. Wszystkim uczestnikom zapewniamy bezpłatne materiały i narzędzia.
Warsztaty odbędą się w Sali widowiskowej przy kościele Matki Bożej Zwycięskiej przy ul. Zakopiańskiej 86 (na Górze Borkowskiej), w czwartek 19 grudnia br., w dwóch grupach: o godz. 16:30 i o godz. 18:30.
Udział w warsztatach jest bezpłatny, koszty zajęć są w całości sfinansowane z budżetu Rady Dzielnicy X.
Więcej informacji na temat warsztatów znajduje się w najnowszym numerze dzielnicowego czasopisma Dziesiątka, w wywiadzie z inicjatorką stroikowych warsztatów – Panią Anną Nazimek radną reprezentującą os. Jugowice.
W Krakowie jest prawie 3 tys. nazw ulic, alei, placów, skwerów, osiedli i obiektów inżynieryjnych. Nazwy mniej więcej 2/3 z nich honorują osoby lub ważne wydarzenia. Decyzję o nazwie podejmowane są przez Radę Miasta Krakowa i mają na celu upamiętnienie postaci ze względu na ich zasługi dla Krakowa i Polski. Niestety, większość z nich jest dla nas zupełnie anonimowa.
Aby to zmienić Rada Dzielnicy III Prądnik Czerwony wspólnie z Młodzieżowym Domem Kultury przy al. 29 Listopada 102, Biblioteką Kraków oraz Kancelarią Rady Miasta Krakowa już po raz siódmy zaprasza dzieci i młodzież z terenu całego miasta do udziału w konkursie plastycznym „Patroni krakowskich ulic”. Celem konkursu jest poznanie zaprezentowanie wybranych przez uczestników konkursu patronów ulic w formie plastycznej – rysunku lub lapbooka, czyli interaktywnej planszy tematycznej z zamieszczonymi informacjami, które są uporządkowane i przedstawiane wg pomysłu i inwencji autora.
Konkurs będzie przebiegał w trzech kategoriach wiekowych – klas 1-3, klas 4-6 i klas 7-8. Jego uczestnikami mogą być uczniowie uczęszczający do szkół podstawowych, placówek oświatowych lub instytucji kultury zlokalizowanych na terenie Krakowa.
W prowadzeniu konkursu podobnie jak w latach ubiegłych wspierać nas będą: Rada Dzielnicy II Grzegórzki, Muzeum Krakowa, Muzeum Lotnictwa Polskiego, Centrum Młodzieży im. dr. Henryka Jordana oraz Towarzystwo Prądnickie. Nad wydarzeniem swoje patronaty honorowe rozciągną jak w latach ubiegłych: Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Dominik Jaśkowiec, Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski oraz Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.
W dotychczasowych 6 edycjach konkursu udział wzięło już około tysiąca uczestników. A tegoroczna, siódma edycja, po raz pierwszy będzie otwarta dla uczestników z całego miasta.
Konkurs trwa do 31 października 2019 r., zaś jego szczegóły i formularze zgłoszeniowe zostały zawarte w regulaminie, który jest dostępny na stronach internetowych organizatorów: www.dzielnica3.krakow.pl, www.mdkna102.krakow.pl, www.biblioteka.krakow.pl oraz www.rmk.krakow.pl, a także tutaj (plik .doc).
Krakowskie biblioteki miejskie mają powód do dumy. Krowoderska, Nowohucka, Podgórska i Śródmiejska Biblioteka Publiczna uruchomiły regionalny portal biblioteczny, który łączy w sobie funkcje wyszukiwarki książek i portalu społecznościowego.
Krakowczyta.pl to nowoczesne narzędzie, którego sercem jest olbrzymi katalog, pozwalający w jednym miejscu wyszukiwać książki z czterech krakowskich bibliotek miejskich. Oprócz tradycyjnych zbiorów, użytkownicy równocześnie mogą przeszukiwać elektroniczne zasoby internetowej biblioteki Wolnych Lektur oraz wirtualnej czytelni IBUK Libra.
33. sesja Rady Dzielnicy X:
7 lipca 2026, godz. 18:30, w siedzibie Rady Dzielnicy X Swoszowice, ul. Inicjatywy Lokalnej 5