Wystawa „Wojenne dzieci” prezentowana będzie w Fabryce Emalia Oskara Schindlera, miejscu żywej pamięci, ogromnie ważnym dla historii Krakowa podczas II wojny światowej.
Wystawa „Wojenne dzieci”
dodano: 20.10.2025, 15:11 · Kategorie: Kultura, Ogłoszenia
Wystawa „Wojenne dzieci” mierzy się z trudnym wyzwaniem, jakim jest próba pokazania wojny i okupacji z perspektywy najmłodszych – dzieci, które w chwili wybuchu wojny 1 września 1939 miały nie więcej niż 11 lat.
Mikrohistorie kilkunastu bohaterów – różniących się bagażem kulturowym, przynależnością narodową, wyznawaną religią, statusem społecznym i ekonomicznym – tworzą szeroki pejzaż osobistych doświadczeń i zachowań wojennych dzieci.
Za sprawą wystawy pragniemy zmienić dotychczasowe postrzegania dzieci – tak, aby zobaczyć w nich nie tylko i wyłącznie ofiary, ale także aktywne podmioty i adresatów działań dorosłych. Chcemy ukazać ich rolę w tamtych okrutnych czasach, ich sprawczość – nawet jeśli była ona zależna od sprawczości dorosłych. Naświetlimy relacje z dorosłymi, bliższą i dalszą rodziną, a wreszcie z osobami obcymi. Z szacunku do bohaterów i dla pełnego obrazu ich wojennych losów pokażemy też, choć w skrótowej formie, ich przedwojenną i powojenną historię.
Za sprawą wystawy pragniemy zmienić dotychczasowe postrzegania dzieci – tak, aby zobaczyć w nich nie tylko i wyłącznie ofiary, ale także aktywne podmioty i adresatów działań dorosłych. Chcemy ukazać ich rolę w tamtych okrutnych czasach, ich sprawczość – nawet jeśli była ona zależna od sprawczości dorosłych. Naświetlimy relacje z dorosłymi, bliższą i dalszą rodziną, a wreszcie z osobami obcymi. Z szacunku do bohaterów i dla pełnego obrazu ich wojennych losów pokażemy też, choć w skrótowej formie, ich przedwojenną i powojenną historię.
Większość bohaterów wystawy przeżyła wojnę, która jednak pozostawiła w nich niezatarte ślady – zostali naznaczeni na całe życie cierpieniem psychicznym i fizycznym.
Wystawa ma charakter wielowątkowy i opiera się na szerokim spektrum źródeł tekstowych i graficznych, począwszy od zdjęć, rysunków, relacji po wspomnienia zarejestrowane w formie audiowizualnej, tworzone tuż po wojnie i później, w czasach nam współczesnych. Zaprezentujmy przedmioty należące do bohaterów oraz artefakty z epoki ilustrujące losy bohaterów. Materiały archiwalne i artefakty pochodzą z archiwów państwowych i ze zbiorów prywatnych z Polski, Anglii oraz Izraela.
Wystawa podzielona została na części:
- Od zabawy do konspiracji,
- Normalne życie,
- Dom schronienie, dom zagrożenie,
- Po aryjskiej stronie,
- Więźniowie obozów,
- Deportowani,
- Ślady życia i pamięci (część poświęcona dzieciom, które nie przeżyły wojny).
- Ostatnia cześć wystawy nosi nazwę Dzieci dokumentują i przedstawia wstrząsający obraz wojny i okupacji oparty na relacjach i rysunkach dzieci.
Na koniec zadajemy pytania: Czy naprawdę dziś dajemy dzieciom wszystko co najlepsze? Czy wszystkim dzieciom?
Pytania te są parafrazą zapisu z Deklaracji Praw Dziecka z 1924 r. Zgromadzenia Ogólnego Ligi Narodów, gdzie czytamy „(…) ludzkość powinna dać dziecku wszystko, co posiada najlepszego (…) bez względu na narodowość i wyznanie”.
Wystawie towarzyszy publikacja dla dzieci „Szkatułka. Pierrot. Piłeczka”. Składa się z trzech opowiadań, napisanych przez Joannę Rudniańską, autorkę specjalizującą się w literaturze dziecięcej. Opowiadania, którym towarzyszą ilustracje autorstwa Igora Kubika, oparte są na losach dwóch bohaterów wystawy „Wojenne dzieci”. Zachęcamy rodziców i dzieci do wspólnego czytania książki lub do jej wysłuchania w formie słuchowiska na wystawie.
W trakcie trwania wystawy oferujemy bogaty program edukacyjny, dostosowany do wszystkich grup wiekowych, w tym dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Zapraszamy również na panel dyskusyjny „Inny świat” – losy dzieci w czasie II wojny światowej.
Panel dyskusyjny dotyczący wojennej sytuacji dzieci żydowskich, romskich oraz polskich. Dyskusja dotycząca podobieństw, różnic oraz wyzwań jakie były udziałem tych trzech grup dzieci oraz technik przetrwania.
Uczestnicy:
dr Martyna Grądzka – Rejak – doktor nauk humanistycznych, historyczka, judaistka. Pracuje
w Biurze Badań Historycznych IPN oraz w Muzeum Getta Warszawskiego. Specjalizuje się w historii II wojny światowej, zagłady Żydów, historii mniejszości narodowych i etnicznych, kobiet oraz historii społecznej. Szczególne miejsce w jej badaniach zajmują dzieci. Autorka publikacji takich jak: „Przerwane dzieciństwo. Losy dzieci Żydowskiego Domu Sierot przy ul. Dietla 64 w Krakowie podczas okupacji niemieckiej”, „Kobieta żydowska w okupowanym Krakowie (1939–1945)”, „Ruch oporu z gettach i obozach”, „Rodzina żydowska 1939-1945” wraz z Konradem Zielińskim.
dr Joanna Śliwa – historyczka specjalizującą się w badaniach nad historią Żydów w Polsce i Europie Wschodniej w czasie II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży żydowskiej. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy naukowej i dydaktycznej. Pełni funkcję historyczki i administratorki programów naukowych dotyczących Zagłady w Conference on Jewish Material Claims Against Germany (Claims Conference; Konferencja Roszczeń Żydowskich wobec Niemiec) w Nowym Jorku. Autorka wielu publikacji naukowych, między innymi: Jewish Childhood in Kraków: A Microhistory of the Holocaust”, skupiającej się na Zagładzie z perspektywy dziecka żydowskiego.
Osoba prowadząca
dr hab. prof. UKEN Anna Zapalec – profesor nadzwyczajna w Katedrze Najnowszej Historii Polski w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej. Zainteresowania naukowe to przede wszystkim badania nad historią drugiej wojny światowej, zwłaszcza w kontekście dziejów Polski. Dotyczą one przede wszystkim represji i zbrodni popełnionych w czasie drugiej wojny światowej przez okupantów na ziemiach polskich oraz losów obywateli polskich w głębi ZSRS w XX w.
Szczegółowe informacje na stronie Muzeum Krakowa: panel dyskusyjny oraz wystawa.
